Vì sao Việt Nam chưa có bản quyền FIFA ASEAN Cup và Asiad?

Trong bối cảnh đội tuyển Việt Nam chuẩn bị bước vào chuỗi trận quan trọng tại FIFA ASEAN Cup 2026 cùng với kỳ Á vận hội Asiad diễn ra ngay sau đó, người hâm mộ nước nhà đang đối diện với một nghịch lý: sân cỏ sẵn sàng, nhưng đường truyền thì chưa. Liệu khán giả có thể theo dõi trực tiếp các trận đấu của thầy trò HLV Kim Sang Sik? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ, và câu chuyện đằng sau nó không chỉ đơn thuần là chuyện mua bán bản quyền. Theo thông tin từ VietNamNet, FIFA ASEAN Cup 2026 (tên gọi mới của AFF Cup) đã được tổ chức dưới sự quản lý trực tiếp của FIFA, thay vì Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF) như trước đây. Sự thay đổi về mặt thể chế này kéo theo một cuộc đàm phán bản quyền phức tạp hơn nhiều. Trước đây, các đài truyền hình trong khu vực có thể thương lượng trực tiếp với AFF, nhưng nay mọi quyền lợi đều tập trung về FIFA. Điều này đồng nghĩa với việc mức phí bản quyền tăng lên, và các điều khoản trở nên cứng nhắc hơn. Tại Việt Nam, một đài truyền hình lớn được cho là đã tiến gần đến thỏa thuận mua bản quyền giải đấu này. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có bất kỳ đơn vị nào tại Đông Nam Á chính thức sở hữu bản quyền phát sóng. Thực trạng "trắng bản quyền" trên toàn khu vực cho thấy mức giá mà FIFA đưa ra có thể đang vượt quá khả năng chi trả của các đài truyền hình địa phương, hoặc cơ cấu gói bản quyền chưa phù hợp với thị trường. Song song với đó, Asiad 20 (tổ chức tại Nhật Bản vào tháng 9-10/2026) cũng đang rơi vào tình trạng tương tự. Với quy mô 43 môn thể thao và 469 nội dung thi đấu, gói bản quyền Asiad thường rất đắt đỏ. Việc thương lượng bản quyền Asiad tại thị trường Việt Nam được mô tả là "rất khó khăn". Chính phủ Nhật Bản và Ủy ban Olympic châu Á (OCA) vẫn chưa tìm được tiếng nói chung với các đối tác truyền thông Việt Nam, dẫn đến nguy cơ khán giả Việt mất cơ hội xem trực tiếp các nội dung thi đấu trọng tâm, trong đó có môn bóng đá. Đội tuyển bóng đá nam Việt Nam dưới thời HLV Kim Sang Sik sẽ bước vào FIFA ASEAN Cup với lịch thi đấu dày đặc: gặp Philippines vào ngày 26/9 tại sân Si Jalak Harupat, Bandung; sau đó gặp Thái Lan ba ngày sau đó; và cuối cùng là Pakistan vào ngày 2/10 tại Jakarta. Đáng chú ý, việc Pakistan xuất hiện trong một giải đấu của khu vực Đông Nam Á là điều bất thường, cho thấy thể thức giải đấu lần này có thể có sự mở rộng hoặc thay đổi về thành phần tham dự. Dù vậy, kế hoạch tập trung của đội tuyển đã được chốt, cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt chuyên môn. Tuy vậy, vấn đề lớn nhất không nằm trên sân cỏ mà nằm ở phòng truyền thông. Người hâm mộ Việt Nam, sau chức vô địch ASEAN Cup gần đây, đang rất kỳ vọng được chứng kiến thầy trò Kim Sang Sik bảo vệ ngôi vương. Áp lực dư luận đang đè nặng lên các nhà đàm phán. Nếu không có thỏa thuận nào được ký kết trong thời gian tới, người hâm mộ sẽ phải đối mặt với cảnh "ngồi nhà xem tường thuật" thay vì xem trực tiếp trên sóng truyền hình. Về mặt phân tích rủi ro, tình huống xấu nhất là một sự mất sóng kép: cả FIFA ASEAN Cup lẫn Asiad đều không có đơn vị nào mua bản quyền phát sóng tại Việt Nam. Điều này không chỉ gây thiệt hại về mặt thương hiệu cho các nhà đài mà còn ảnh hưởng đến sự gắn kết của người hâm mộ với đội tuyển quốc gia. Trong khi đó, các giải pháp tình thế như phát lại, phát highlights có thể được áp dụng, nhưng giá trị tinh thần mà người hâm mộ mong đợi là được sống trong từng khoảnh khắc trên sân. Một tín hiệu tích cực là khả năng đơn vị mua bản quyền sẽ tiến hành chia sẻ lại (sub-licensing) cho các đài truyền hình trong nước, giúp giảm tải chi phí và mở rộng độ phủ sóng. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào kết quả đàm phán cuối cùng với FIFA và OCA. Sự chậm trễ trong việc chốt thương vụ đang tạo ra tâm lý bất an trong dư luận, đặc biệt khi chỉ còn vài tháng nữa là cả hai sự kiện lớn đồng loạt diễn ra. Từ góc nhìn chuyên môn, có thể thấy rằng câu chuyện bản quyền lần này không chỉ là chuyện của riêng Việt Nam. Cả khu vực Đông Nam Á đang đứng trước một bức tường giá mới do FIFA thiết lập. Nếu không có một cơ chế mua chung hoặc một thỏa thuận khung cho khu vực, các đội tuyển hàng đầu như Việt Nam, Thái Lan có thể rơi vào tình cảnh "có bóng đá nhưng không có khán giả". Đây là bài toán khó cho cả Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) và các nhà đài. Kết lại, vấn đề bản quyền FIFA ASEAN Cup và Asiad 2026 phản ánh một cuộc chơi mới trong ngành công nghiệp thể thao: sự tập trung hóa quyền lực từ các tổ chức khu vực lên các tổ chức toàn cầu, và việc định giá bản quyền dựa trên tiềm năng thị trường thay vì sức mua thực tế. Việt Nam, với một nền kinh tế đang phát triển và một cộng đồng người hâm mộ cuồng nhiệt, đang ở giữa hai luồng sóng. Liệu các bên sẽ tìm được tiếng nói chung? Chỉ thời gian mới trả lời được. Nhưng rõ ràng, mỗi ngày trôi qua mà không có hợp đồng, niềm tin của người hâm mộ lại bị thử thách thêm một lần.